نمایی از کتابخانه 

روز شنبه 8 مرداد فرصتی بدست آمد تا از کتابخانه رضا رامپوری که یکی از قدیمی ترین و مهم ترین کتابخانه های هند( به لحاظ نسخه های خطی) است، بازدید کنم. این کتابخانه در شهر رامپور، ایالت اوتارپرادش هند واقع شده و حدود 180 کیلومتر با دهلی فاصله دارد. آنطور که مسئولین کتابخانه می گفتند و در بروشور معرفی کتابخانه خواندم، بانی این کتابخانه، نواب فیض الله خان حاکم منطقه رامپور بود که به دلیل علاقه مندی به کتاب و کتابخوانی در 1774.م با مجموعه کتاب های شخصی خود سنگ بنای کتابخانه را بنا نهاد. این کتابخانه به لحاظ نسخه های ارزشمند و منحصر به فرد، در کنار کتابخانه های خدابخش پتنا و سالار جنگ حیدرآباد، از کتابخانه های مهم هند است. بعد از نواب فیض الله خان (فوت1794)، نواب احمد علی خان (1840-1794) و سپس نواب محمد سعید خان (55-1840) کتابخانه را توسعه دادند. نواب محمد سعید خان مهری را برای کتابخانه طراحی کرد که این شعر فارسی بر آن نقش بسته بود: هست این مهر بر کتابخانه*****والی رامپور فرزانه (1268هجری). نواب بعدی رامپور نواب یوسف علی خان(65-1855)، نواب کلب علی خان (87-1865)، نواب مشتاق علی خان(89-1887)، نواب حامد علی خان(30-1889)، نواب رضا علی خان (66-1930) هر کدام خدماتی را برای توسعه کتابخانه انجام دادند. کتابخانه در زمان نواب مشتاق علی خان به روی محققان گشوده شد و ساختمان فعلی آن در زمان نواب حامد علی خان مورد بهره برداری قرار گرفت.

دکتر اصلاحی مدیر بخش نسخه های خطی کتابخانه می گفت حدود 8000 نسخه خطی فارسی و همین تعداد نسخه خطی عربی در این کتابخانه وجود دارد که در نوع خود گنجینه ارزشمندی است. بیشتر نسخه های خطی فارسی این کتابخانه در زمره آثار ادبی قرار دارند و دکتر اصلاحی می گفت باارزش ترین نسخه ها، قرآن های منسوب به حضرت علی بن ابیطالب(ع)، امام جعفر صادق(ع)، امام  رضا (ع) و ابن مقله هستند. همچنین نسخه های با ارزشی هم از قرون 7و 8 هجری در این کتابخانه دیده می شود. فهرست نسخه های خطی فارسی کتابخانه در سه جلد منتشر شده که اگر در آینده مجالی بدست آمد بخش هایی از آن را در همین وبلاگ واسپاری خواهم کرد.

هم اینک پروفسور شاه عبدالسلام ریاست کتابخانه را به عهده دارد و ایشان سخاوتمندانه ساعاتی را با ما گذراند و در مورد کتابخانه و فعالیت های آن توضیحاتی داد. متاسفانه کتابخانه های هند همکاری خوبی برای در اختیار قرار دادن کپی نسخه های خطی با محققان به عمل نمی آورند و بنا بر قانون، فقط یک سوم از هر نسخه را به محقق می دهند. واقعا با این قانون دست و پا گیر و این کیفیت نگهداری نسخه ها، جای نگرانی وجود دارد که این آثار گرانبها به مرور از بین بروند.

در روزهای اخیر ،فروردین ۱۳۹۱، آقای پروفسور عزیزالدین حسین استاد باسابقه تاریخ دانشگاه ملیه اسلامی به ریاست این کتابخانه انتخاب شدند که یقینا با شناختی که بنده از ایشان دارم در احیاء کتابخانه و انتشار آثار ارزشمند موجود، تحول اساسی ایجاد خواهند کرد. ایشان سال ها کرسی تدریس و ریاست در دانشکده ادبیات دانشگاه ملیه اسلامی را به عهده داشتند.