معرفی کتاب امامشناسی در حکمت اسماعیلیه اثر دیانا استیگرولد
به نقل از رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در دهلی نو
نام کتاب: Imamology in Ismaili Gnosis
ترجمه فارسی عنوان کتاب: امامشناسی در حکمت اسماعیلیه
مولف: خانم دیانا استیگرولد
چاپ نخست: 2015م
ناشر: انتشارات مانوهر، دهلی
شابک: 9789350980811
تعداد صفحات: 347
مولف این اثر، کارشناس تاریخ اسلام است. او مدرک دکتری خود را از دانشگاه مک گیل مونترئال اخذ نمود و سپس در دانشگاههای کانادا و آمریکا تدریس کرد. پیش از انتشار این اثر، چهار عنوان کتاب و چندین مقاله نیز از او به چاپ رسیده است.
خانم دیانا در این کتاب، فلسفه اعتقادی امامت در مکتب اسماعیله را از زوایای مختلف تحولات تاریخی و فرهنگی، مورد بحث و بررسی قرار داده است. او تلاش دارد به فرایند تکامل امامت در مکتب نزاریه اسماعیله که از حضرت علی(ع) شروع میشود و به امام فعلیشان میرسد، نگاهی داشته باشد. بخش عمده مطالب، به مطالعات تطبیقی مباحث اعتقادی شیعه دوازده امامی و اسماعیلیه اختصاص یافته است.
به نظر میرسد هدف اصلی این اثر بیشتر آن است تا اندشیه امامت را برپایه آموزههای اسلاف دینی اسماعیلیه بررسی کند.
محتوای این اثر دورههای مختلف اسماعیلیه را دربر میگیرد که عبارتند از: دوره پیش از فاطمیان، فاطمیان و الموت از سالهای 487/1094 تا 655/1257 و سپس دوره 773/1370 تا 1233/1818 و همچنین آخرین دوره از سال 1818.م تا به امروز.
برخی از عناوین فصلهای این اثر بدین قرار است:
پیشگفتار:
مولف در این قسمت ابتدا به منابع پژوهش و سپس خاستگاه شیعه و دوازده امامیه و در ادامه به اسماعیلیه پرداخته است.
بخش1- مقدمه:
در این بخش علاوه بر بحث پیرامون حدیث و فقه شیعی، به پیدایش آثار مکتوب شیعی و بزرگانی مثل بنو نوبخت، یعقوب کلینی(وفات 329هجری)، شیخ صدوق ابن بابویه قمّی(وفات 381هجری)، محمد النعمانی(وفات 381هجری)، شیخ مفید(وفات 413هجری)، علم الهدی(وفات 436هجری)، شهاب الدین یحیی سهروردی(وفات 587هجری)، محی الدین ابن عربی(وفات 638هجری)، نصیرالدین طوسی(وفات 672هجری)، علامه حلی(وفات 726هجری)، حیدر آملی و همچنین مقایسه بین سنی و شیعه نیز پرداخته است. مولف در ادامه این بخش مفاهیم کلیدی شیعه را بیان کرده است که عبارتند از: امامت، نبوت، عصمت، تمایز بین دو نوع نبوت(نبی التشریع، نبی التعریف)، تنزیل، تأویل، ظاهر و باطن، تقیه، شریعت.
بخش2- خاستگاه اسماعیلیه و دوره فاطمیان:
این فصل بیشتر به رویدادهای دورههای تاریخی فوقالذکر میپردازد و بیانگر روند شکلگیری مکتب اسماعیلی است. عناوین فصل عبارتند از:
دوره پیشافاطمی: جنبش بزرگ زنج و قرامطه، شکاف بین قرامطه و فاطمیان، عبدالله المهدی(وفات 322هجری)، افسانه میمون القداح، منابع دست اول اسماعیلیه در شجره نامه، فتنه داعی ابوعبدالله و برادرش، حکومت القایم، حکومت منصور، حکومت معز، حکومت حکیم امرالله، پیدایش مذهب دروز.
دوره پسا فاطمی: حافظیه، طیبیه، متفکران بزرگ اسماعیلی عصر فاطمی شامل: نسفی(وفات 332 هجری)، ابن حیثم، منصورالیمان(وفات 302 هجری)، ابوحاتم رازی(وفات 322 هجری)، محمد بن هانی اندلسی(وفات 362هجری)، قاضی نعمان(وفات 363هجری)، ابویعقوب سیستانی(وفات 390هجری)، کرمانی(وفات 412هجری)، نیشابوری، ابوموید شیرازی(وفات 470 هجری)، ناصرخسرو(وفات پس از 465هجری).
دانش و مفاهیم کلیدی: دانشهای پیشافاطمی، جابربن حیان(وفات 200هجری)، اخوانالصفا، امامت، نبوت، مفهوم نبوت براساس اندیشه ابویعقوب سیستانی، مفهوم نبوت براساس اندیشه ناصرخسرو، مباحثه با ابوحاتم رازی درباره پیامبرشناسی، کیهانشناسی نسفی، کیهانشناسی ابویعقوب سیستانی، کیهانشناسی کرمانی، کیهانشناسی ناصرخسرو، مفاهیم کلیدی: سه نوع آدم، زمان ادواری.
بخش3- اسماعیلیه نزاری:
تفکیک بین اسماعلیه شرق و غرب، حسن صباح(وفات 518هجری)، پایان امپراتوری فاطمی، نظر اجمالی تاریخی به دوره الموت، دورالکشف و اعلان رستاخیز بزرگ(559هجری)، دور الستر(تاکید بر شریعت)، تهاجم مغول.
دانش و مفاهیم کلیدی: امامت، حجت، نبوت، مقایسه بین فاطمیان و سلسله مراتب الموت، تعلیم، پیدایش براساس نظر نصیرالدین طوسی، متفکران بزرگ اسماعیلی دوره الموت: حسن صباح(وفات 518هجری)، شهرستانی(وفات 548هجری)، نصیرالدین طوسی(وفات 672هجری)، حکیم سعدالدین نزاری قهستانی(وفات 720هجری)، امام مستنصر دوم، ابو اسحاق قهستانی، خیرخواه هراتی.
بخش4- تبلیغ در هندوستان:
سیری در تاریخ تبلیغ اسماعلیه در هند، پیرشمس، پیرصدرالدین و اسماعیلیان خوجه، سید امام شاه، خداشناسی و مختصری از سمبلهای اصلی مذهبی، اخلاقیات و راه منتهی به رستگاری، پیدایش، زمان ادواری، نمودار مفهوم زمان از آغاز، نمایش الهی: افسانه هندی، نبی و پیر، نبی مظهر نور محمد(براهما)، پیر(حجت امام)، امام و اسم اعظم، امام: تجسم(تجلی الهی نارایانا)، اسم اعظم.
بخش5- آقاخانها از 1233/1818 تا به امروز:
معرفی افرادی مثل امام شاهخلیلالله و آقاخان اول، سرجون میر، خوجه، آقاخان دوم، آقاخان سوم، حاجی بیبی(1905)، شجرهنامه آقاخان اول، دانشگاه علیگر(1910)، آرزوهای سیاسی: رئیس مسلم لیگ، مرکز تحقیقات اسماعیلی در بمبئی و کراچی، آقاخان چهارم، فعالیتهای بشردوستانه اولیه در شرق آفریقا، توسعه شبکه آقاخان، خدمات ارتقاء صنعتی(1962)، بنیاد آقاخان(1967)، موسسه مطالعات اسماعیلیه(1977)، معماری و توسعه، ساخت مراکز اسماعیلی، دانشگاه و بیمارستان آقاخان در کراچی(1985)، جشن ویژه اعلیحضرت(آقاخان).
عرفان و خداشناسی اسماعیلی: پیرشهابالدین شاه، فدا خراسانی، آقاخان سوم، علامه ناصر هونزای، اسماعیل ادرا، آقاخان چهارم.
بخش6- نتیجهگیری
تقسیمبندیها در اسلام، شجرهنامه اواتارها، شجرهنامه امامها، پیرهای نزاری
کتابنامه
فهرست
این وبنوشت که در چهاردهم مرداد سال نود تولد یافت، حاصل دیدهها، شنیدهها و دانستههای ناچیز من درباره هند شگفتانگیز است.